Hostname: page-component-7b7567c8c-kwt9d Total loading time: 0 Render date: 2026-11-12T08:16:07.316Z Has data issue: false hasContentIssue false

Early Ordovician trilobites from the Iruya area (Cordillera Oriental, northwestern Argentina) and their stratigraphic significance

Published online by Cambridge University Press:  14 September 2016

M. Franco Tortello
Affiliation:
Consejo Nacional de Investigaciones Científicas y Técnicas, División Paleontología Invertebrados, Museo de La Plata, Paseo del Bosque s/n°, 1900 La Plata, Argentina 〈tortello@fcnym.unlp.edu.ar〉
Susana B. Esteban
Affiliation:
Instituto Superior de Correlación Geológica, Facultad de Ciencias Naturales e Instituto Miguel Lillo, Universidad Nacional de Tucumán, Miguel Lillo 205, 4000 San Miguel de Tucumán, Argentina 〈susana_esteban2003@yahoo.com.ar〉

Abstract

The middle part of the Santa Rosita Formation (Tremadocian) is well exposed in the Iruya area, northwestern Argentina. At the Pantipampa and Rodeo Colorado localities, it is composed of shale and sandstone representing a wave-dominated shelf with influence of storm activity. Twenty-two trilobite species are described from these localities. Low-diversity assemblages from the lower part of the succession (Kainella meridionalis Kobayashi, Asaphellus catamarcensis Kobayashi, Leptoplastides marianus [Hoek]) are diagnostic of the early Tremadocian Kainella meridionalis Zone. Trilobites from the middle part of the sequence are much more diverse. Kainella teiichii Vaccari and Waisfeld, Gymnagnostus kobayashii n. sp., Conophrys sp. indet., Asaphellus clarksoni n. sp., A. stenorhachis (Harrington), A. isabelae Meroi Arcerito, Waisfeld and Balseiro, Ogygiocaris? iruyensis n. sp., Niobe (Niobella) inflecta (Harrington and Leanza) n. comb., Metayuepingia riccardii n. sp., Pseudokainella keideli Harrington, Apatokephalus rugosus n. sp., Onychopyge acenolazai n. sp., O. gonzalezae n. sp., Nileus cingolanii n. sp., N. erici n. sp., Leptoplastides marianus, Parabolinella sp. indet., Hapalopleura sp. indet., and Ceratopygidae gen. et sp. indet., occur at different levels of the Kainella teiichii Zone. This biostratigraphic unit includes the oldest records of Nileus Dalman and Ogygiocaris? Angelin; Metayuepingia Liu, Niobe (Niobella) Reed, and Onychopyge Harrington are here first reported from the Tremadocian of southwest Gondwana. Finally, the uppermost part of the succession is characterized by the absence of the genus Kainella Walcott and the occurrence of Bienvillia tetragonalis (Harrington), Asaphellus stenorhachis, Pseudokainella keideli and Leptoplastides sp. indet., which are indicative of the middle Tremadocian Bienvillia tetragonalis Zone. The trilobites described in this paper provide a basis for the refinement of correlations with other Lower Ordovician sections of the Cordillera Oriental. The genera recognized have their closest affinities with faunas from Scandinavia, Great Britain, and China.

Information

Type
Articles
Copyright
Copyright © 2016, The Paleontological Society 
Figure 0

Figure 1Location map and geologic framework of the Iruya area. (1) Simplified map of the Cordillera Oriental, northwestern Argentina, showing classic fossil localities of the Santa Rosita Formation; (2) location map of the Iruya area; (3) geological sketch of the Iruya area, with the locations (asterisks) of the Pantipampa and Rodeo Colorado sections (after Figueroa Caprini, 1955, unpublished; Vilela, 1960; Turner, 1964; Astini, 2003).

Figure 1

Figure 2Columnar section of the Santa Rosita Formation at the Pantipampa locality (Iruya area, northwestern Argentina) displaying facies succession and distributions of trilobites identified.

Figure 2

Figure 3Columnar section of the Santa Rosita Formation at the Rodeo Colorado locality (Iruya area, northwestern Argentina) displaying facies succession and distributions of trilobites identified.

Figure 3

Figure 4Correlation chart of the latest Furongian-Tremadocian trilobite, conodont, and graptolite zones of northwestern Argentina (modified from Ortega and Albanesi, 2005; Albanesi et al., 2008; Waisfeld and Vaccari, 2008; Vaccari et al., 2010).

Figure 4

Figure 5Agnostoids, shumardiids and olenids from the Santa Rosita Formation in the Iruya area, northwestern Argentina. (1–7)Gymnagnostus kobayashii n. sp.: (1) cephalon, MLP 35062a, ×5.3, Pantipampa (P); (2) cephalon, MLP 35035a, ×5.3, P; (3) pygidium (holotype), MLP 35144, ×5.3, P; (4) pygidium, MLP 35318c, ×4.3, Rodeo Colorado (RC); (5) pygidium, MLP 35324b, ×5.3, RC; (6) pygidium, MLP 35256, ×5.3, P; (7) pygidium, MLP 35189b, ×5, P. (8–10)Leptoplastides marianus (Hoek in Steinmann and Hoek, 1912): (8) cranidium, MLP 35185, ×3.4, P; (9) cranidium, MLP 35029, ×4, P; (10) fragmentary cranidium, MLP 35019, ×4, P. (11, 12)Conophrys sp. indet.: (11) cranidium, latex cast, MLP 35158b, ×11, P; (12) pygidium, latex cast, MLP 35283c, ×11, P. (13–22)Leptoplastides marianus (Hoek in Steinmann and Hoek, 1912): (13) cranidium, latex cast, MLP 35032, x4, P; (14) cranidium, MLP 35098, ×4, P; (15) cranidium, MLP 34998, ×4, P; (16) cranidium, MLP 35000, ×4, P; (17) fragmentary cephalon and thorax, latex cast, MLP 4937, ×3.4, RC; (18) cranidium, MLP 34990, ×3.4, P; (19) librigena, MLP 35015, ×2.4, P; (20) librigena, MLP 34999, ×3.4, P; (21) pygidium, MLP 35239, ×4, P; (22) pygidium, MLP 35149, ×4, P. (23–29)Parabolinella sp. indet.: (23) cranidium, MLP 35270, ×1.9, P; (24) cranidium, MLP 4953, ×1.9, RC; (25) two small cranidia, MLP 35368a,b, ×3.4, RC; (26) cranidium, MLP 4934, ×2, RC; (27) cranidium, MLP 35243, ×2, P; (28) cranidium, MLP 35375, ×2, RC; (29) cranidium, latex cast, MLP 34972, ×2, P. (30, 31)Bienvillia tetragonalis (Harrington, 1938): (30) cranidium, MLP 35360, ×4.2, RC; (31) cranidium, latex cast, MLP 35399, ×4.2, RC.

Figure 5

Figure 6Asaphellus catamarcensis Kobayashi, 1935 from the Santa Rosita Formation in the Iruya area, northwestern Argentina: (1) cranidium, MLP 34985, ×1.7; (2) cranidium, MLP 34992, ×1.7; (3) librigena, MLP 35003, ×1.7; (4) hypostome, MLP 34980a, ×1.7; (5) hypostome, MLP 35025, ×1.7; (6) pygidium, latex cast, MLP 34970a, ×1.7; (7) librigena, MLP 34989, ×1.7; (8) pygidium, MLP 34979a, ×1.7; (9) pygidium, MLP 34973a, ×1.7; (10) pygidium, MLP 34996, ×1.7; (11) pygidium, MLP 34977a, ×1.7; (12) pygidium, MLP 34984, ×1.7; (13) pygidium, MLP 35031, ×1.7; (14) pygidium, MLP 35002, ×1.7; (15) pygidium, MLP 34986, ×1.7. All specimens from Pantipampa.

Figure 6

Figure 7Asaphellus clarksoni n. sp. from the Santa Rosita Formation in the Iruya area, northwestern Argentina: (1) librigena, latex cast, MLP 35224, ×2.2, Pantipampa (P); (2) cranidium, MLP 35327, ×1.8, Rodeo Colorado (RC); (3) cranidium, MLP 35325, ×2.2, RC; (4) librigena, MLP 35349a, ×2.2, RC; (5) librigena, MLP 35335, ×1.8, RC; (6) cranidium, MLP 35324a, ×2.2, RC; (7) pygidium, MLP 35199, ×2.5, P; (8) pygidium, MLP 35260, ×2.5, P; (9) pygidium, latex cast, MLP 35200, ×2.5, P; (10) pygidium, latex cast, MLP 35253, ×2.5, P; (11) pygidium, MLP 35244, ×2.2, P; (12) fragmentary pygidium, MLP 35279, ×2.2, P; (13) pygidium (holotype), MLP 35252, ×2.2, P; (14) pygidium, MLP 35206, ×2.2, P; (15) pygidium, MLP 35355a, ×2.2, RC.

Figure 7

Figure 8Asaphids from the Santa Rosita Formation in the Iruya area, northwestern Argentina. (1–17)Asaphellus stenorhachis (Harrington, 1938): (1) cranidium, MLP 35396, ×2.2, Rodeo Colorado (RC); (2) pygidium, MLP 35383, ×3, RC; (3) cranidium, MLP 35367, ×2.2, RC; (4) fragmentary cranidium, MLP 35385, ×2.2, RC; (5) cranidium, MLP 35384, ×1.4, RC; (6) librigena, MLP 35316, ×2.2, RC; (7) cranidium, MLP 35381a, ×2.2, RC; (8) cranidium, MLP 35381b, ×2.2, RC; (9) pygidium, MLP 35314, ×2.2, RC; (10) pygidium, MLP 35364, ×2.2, RC; (11) pygidium, MLP 35211, ×2.2, Pantipampa (P); (12) pygidium, MLP 35382, ×2.2, RC; (13) pygidium, MLP 35272a, ×2.2, P; (14) pygidium, MLP 35386, ×2.2, RC; (15) pygidium, MLP 35381c, ×2.2, RC; (16) pygidium, MLP 35358, ×2.2, RC; (17) pygidium, MLP 35376, ×1.6, RC. (18–20)Asaphellus isabelae Meroi Arcerito, Waisfeld and Balseiro, 2015: (18) pygidium, MLP 35291, ×2, P; (19) pygidium, MLP 35303, ×2, P; (20) pygidium, MLP 35290, ×2, P.

Figure 8

Figure 9Ogygiocaris? iruyensis n. sp. and Niobe (Niobella) inflecta (Harrington and Leanza, 1957) from the Santa Rosita Formation in the Iruya area, northwestern Argentina. (1–8)Ogygiocaris? iruyensis n. sp.: (1) cranidium, MLP 35163, ×2.6; (2) pygidium, MLP 35161, ×3; (3) pygidium (holotype) MLP 35158a, ×3; (4) pygidium, MLP 35160, ×3; (5) pygidium, latex cast, MLP 35159, ×3; (6) pygidium, MLP 35053b, ×3; (7) pygidium, MLP 35154, ×3; (8) pygidium, MLP 35043a, ×2.3. (9–13)Niobe (Niobella) inflecta (Harrington and Leanza, 1957): (9) cranidium, MLP 35054, ×1.3; (10) cranidium, MLP 35050b, ×1.3; (11) pygidium, latex cast, MLP 35089b, ×1.3; (12) pygidium, latex cast, MLP 35109, ×1.3; (13) pygidium, MLP 35094, ×1.3. All specimens from Pantipampa.

Figure 9

Figure 10Metayuepingia riccardii n. sp. from the Santa Rosita Formation in the Iruya area, northwestern Argentina: (1) cranidium, latex cast of specimen figured in (2) MLP 35070, ×2.5; (2) cranidium, MLP 35070, ×2.5; (3) cranidium, latex cast of specimen figured in (4) MLP 35048, ×2.5; (4) cranidium (holotype) MLP 35048, ×2.5; (5) cranidium, MLP 35401, ×2.5; (6) cranidium, latex cast, MLP 35042a, ×2.5; (7) librigena, latex cast, MLP 35126, ×2.5; (8) librigena, MLP 35155, ×3.5; (9) hypostome, MLP 35146, ×2.5; (10) hypostome, MLP 35081, ×2.5; (11) cranidium, MLP 35087, ×2.5; (12) pygidium, MLP 35073a, ×2.1; (13) pygidium, MLP 35136, ×2.1; (14) fragmentary thoracopygon, latex cast, MLP 35058, ×1.7; (15) pygidium, latex cast, MLP 35057a, ×2.1; (16) pygidium, latex cast, MLP 35085, ×2.1; (17) pygidium, latex cast, MLP 35089a, ×1.7; (18) pygidium, MLP 35071, ×2.1; (19) pygidium, MLP 35086, ×2.1; (20) pygidium, MLP 35039, ×2.1; (21) pygidium, MLP 35063, ×2.1; (22) pygidium, MLP 35093, ×1.7; (23) pygidium, latex cast, MLP 35044, ×2.1; (24) pygidium, MLP 35045, ×2.1; (25) pygidium, MLP 35082, ×2.1; (26) pygidium, latex cast, MLP 35056a, ×2.1; (27) pygidium, MLP 35092a, ×2.1. All specimens from Pantipampa.

Figure 10

Figure 11Richardsonellids from the Santa Rosita Formation in the Iruya area, northwestern Argentina. (1–21)Kainella teiichii Vaccari and Waisfeld, 2010: (1) librigena, MLP 35353a, ×1.4, Rodeo Colorado (RC); (2) cranidium, latex cast, MLP 35240, ×1.4, Pantipampa (P); (3) cranidium, latex cast, MLP 35179, ×1.6, P; (4) cranidium, MLP 35317, ×2.5, RC; (5) fragmentary cranidium, MLP 35319a, ×1.4, RC; (6) cranidium, latex cast, MLP 4929, ×1.9, RC; (7) fragmentary cranidium, MLP 35254, ×1.4, P; (8) cranidium, MLP 4942, ×1.4, RC; (9) cranidium, MLP 4970, ×1.4, RC; (10) cranidium, latex cast, MLP 35333, ×2.2, RC; (11) pygidium, MLP 4954, ×1, RC; (12) pygidium, MLP 35227, ×1.8, P; (13) pygidium, MLP 35326, ×1.6, RC; (14) pygidium, latex cast, MLP 35189a, ×2.2, P; (15) pygidium, latex cast, MLP 35354, ×2.2, RC; (16) pygidium, MLP 35088, ×2.2, P; (17) pygidium, MLP 35164, ×1.6, P; (18) pygidium, MLP 4960, ×1.6, RC; (19) pygidium, MLP 4935, ×2.2, RC; (20) pygidium, MLP 4959, ×2.2, RC; (21) pygidium, MLP 35331, ×2.2, RC. (22, 23)Kainella meridionalis Kobayashi, 1935: (22) cranidium, MLP 35021, ×1.7, P; (23) fragmentary cranidium, MLP 34966, ×1.7, P.

Figure 11

Figure 12Richardsonellids and kainellids from the Santa Rosita Formation in the Iruya area, northwestern Argentina. (1–6)Pseudokainella keideli Harrington, 1938: (1) cranidium, MLP 35180, ×2.3, Pantipampa (P); (2) cranidium, MLP 35197, ×2.3, P; (3) cranidium, MLP 35264, ×2.3, P; (4) cranidium, MLP 35265, ×2.3, P; (5) librigena, MLP 35194a, ×2.3, P; (6) posterior thorax and pygidium, MLP 35297, ×2.3, P. (7–13)Apatokephalus rugosus n. sp.: (7) cranidium (holotype) MLP 35322, ×3.4, Rodeo Colorado (RC); (8) detail of glabellar granulation, latex cast, MLP 35322, ×6.9, RC; (9) detail of glabellar granulation, latex cast, MLP 35186b, ×6.8, P; (10) librigena, MLP 35186a, ×3.4, P; (11) small cranidium, MLP 35186b, ×4.5, RC; (12) cranidium, latex cast, MLP 35150, ×3.4, P; (13) pygidium, MLP 35130a, ×3.4, P.

Figure 12

Figure 13Ceratopygids and hapalopleurids from the Santa Rosita Formation in the Iruya area, northwestern Argentina. (1–13)Onychopyge acenolazai n. sp.: (1) cranidium, MLP 35040, ×2.5, Pantipampa (P); (2) cranidium (holotype) MLP 35091, ×2.7, P; (3) cranidium, MLP 35096, ×2.7, P; (4) fragmentary cranidium, MLP 35074b, ×2.7, P; (5) cranidium, MLP 35166, ×2.5, P; (6) pygidium, MLP 35117, ×2.7, P; (7) pygidium, latex cast, MLP 35167, ×2.4, P; (8) pygidium, MLP 35075b, ×2.7, P; (9) pygidium, latex cast, MLP 35059a, ×2.7, P; (10) pygidium, latex cast, MLP 35119, ×2.7, P; (11) pygidium, latex cast, MLP 35118, ×2.7, P; (12) pygidium, MLP 35097, ×2.7, P; (13) detail of pygidial surface, latex cast, MLP 35167, ×5. (14–20)Onychopyge gonzalezae n. sp.: (14) cranidium, MLP 35079, ×3.5, P; (15) pygidium, latex cast, MLP 35143, ×2.7, P; (16) pygidium (holotype) MLP 35147, ×2.7, P; (17) cranidium, MLP 35049a, ×2.7, P; (18) pygidium, MLP 35046, ×2.7, P; (19) pygidium, MLP 35064, ×2.7, P; (20) pygidium, latex cast, MLP 35124, ×2.7, P. (21–27) Ceratopygidae gen. et sp. indet.: (21) cranidium, latex cast, MLP 35319b, ×4.1, Rodeo Colorado (RC); (22) cranidium, MLP 35176, ×4.2, P; (23) cranidium, MLP 35181, ×4.3, P; (24) pygidium, MLP 35175, ×3.5, P; (25) cranidium, latex cast, MLP 35127b, ×4.3, P; (26) cranidium, MLP 35318a, ×4.3, RC; (27) pygidium, MLP 4961a, ×4.3, RC. (28)Hapalopleura sp. indet.: cranidium, latex cast, MLP 35111, ×2.7, P.

Figure 13

Figure 14Nileus from the Santa Rosita Formation in the Iruya area, northwestern Argentina. (1–11, 14)Nileus cingolanii n. sp.: (1) cephalon, MLP 35050a, ×4; (2) cephalon, MLP 35172, ×4.2; (3) cranidium, MLP 35171, ×4; (4) cephalon, MLP 35173, ×4.2; (5) cranidium (holotype) MLP 35036b, ×4.2; (6) cranidium, MLP 35101a, ×4.2; (7) cranidium, MLP 35100, ×4.2; (8) cranidium, latex cast, MLP 35102, ×4.2; (9) pygidium, MLP 35074a, ×4.2; (10) pygidium, MLP 35052, ×4.2; (11) pygidium, MLP 35120a, ×4.2; (14) pygidium, MLP 35056b, ×4.2. (12, 13, 15–21)Nileus erici n. sp.: (12) cranidium, MLP 35084a, ×4.2; (13) cranidium, MLP 35095, ×4.2; (15) pygidium, MLP 35170, ×4.2; (16) fragmentary pygidium, MLP 35062c, ×4.2; (17) cranidium (holotype) MLP 35033a, ×4.2; (18) pygidium, MLP 35084b, ×4.2; (19) pygidium, MLP 35145, ×4.2; (20) pygidium, MLP 35121, ×4.2; (21) pygidium, latex cast, MLP 35120b, ×4.2. All specimens from Pantipampa.